Chiều buông xuống mảnh đất đá tai mèo. Gió núi xô xô từng vạt sương mờ chao qua rặng sa mộc, giăng dải lụa trắng xoá ôm lấy những sống núi cheo leo. Ở cái xứ này, đá nhiều hơn đất, cái lạnh xè xè cứ cứa vào da thịt mỗi bận đông về, nhưng lòng người thì chưa bao giờ bớt ấm. Dưới mái trình tường rêu phong, tiếng lửa cháy lách tách trong bếp than hồng như đang thủ thỉ kể lại câu chuyện từ thuở xa xưa, thuở mà loài hoa tam giác mạch bắt đầu bén rễ, đơm hoa trên gian khó.

Chuyện ngàn xưa giấu trong nếp đá

Bà con người Mông, người Dáy trên vùng cao nguyên này vẫn hay truyền tai nhau một tích cổ. Rằng ngày xửa ngày xưa, nàng Tiên Gạo và nàng Tiên Ngô xuống hạ giới gieo hạt, gieo xong dư lại chút mày trấu, mày ngô không biết làm gì bèn đem đổ cả vào khe núi. Cây ngô, cây lúa lớn lên cho hạt, nuôi sống dân bản qua bao mùa nương rạ. Nhưng rồi có năm, hạt ngô trong bồ cạn sạch, hạt lúa trong thúng chẳng còn một vốc. Cái đói u uất tràn về, chiều buông dài nơi rừng cây u ám mà chẳng thấy nhà nào nhóm bếp.

Mọi người họp nhau lại, chia nhau đi khắp hang cùng góc núi lục tìm cái ăn. Ngày qua ngày, cái bụng lóc óc đòi ăn, chân bước không nổi nữa. Thế rồi một chiều, trong làn gió lạnh thoảng qua một mùi hương là lạ. Men theo mùi hương ấy đến tận khe núi, ai nấy đều ngỡ ngàng trước một rừng hoa li ti trải dài ngút ngàn từ vách đá này sang vách đá kia. Nhìn kỹ dưới vạt hoa mới thấy những chiếc lá hình tam giác ẩn nấp kín đáo. Khi hoa kết hạt, bà con gặt về ăn thử thì thấy thơm ngon chẳng kém ngô, gạo. Cái bụng lại no, khói bếp lại thơm nồng mỗi chiều. Vốn từ mày lúa mày ngô nảy ra nên gọi là mạch, lá lại có hình tam giác, cái tên "tam giác mạch" dịu dàng mà thương mến ra đời từ dạo ấy.

Khi cây cứu đói hóa nhịp sống ấm nồng

Không chỉ là loài hoa làm xao xuyến bao bước chân du khách, tam giác mạch từ xưa đã là tấm lòng của đất mẹ nuôi sống con người vùng cao. Ngày nay, hạt tam giác mạch qua bàn tay khéo léo của người dân búp núi đã hóa thành muôn vàn thức ngon, gói trọn hương vị nồng nã của mây ngàn.

Nhớ những buổi chợ phiên rộn rã, người Mông đi chợ thường ghé quầy mua chiếc bánh tam giác mạch nóng hổi ăn cùng tô thắng cố nghi ngút khói. Chiếc bánh hình tròn xoe to bằng hai bàn tay, mang sắc nâu đặc trưng của vỏ hạt phơi khô. Nhấp một miếng thấy bánh dẻo mềm, xôm xốp, vị ngọt thanh bùi bùi tỏa ra cái mùi thơm rất riêng của cây rừng.

Để làm ra tấm bánh ấy, ngày trước cực lắm. Bà con phải mang hạt tam giác mạch đi phơi nắng liên tục cả tuần cho thật khô rồi ngồi giã, xay tay từng cối một. Xay sao cho khéo để bột mịn đều, không bị lợn cợn. Bột nhào với nước rồi nặn đúc khuôn, đem nướng trên bếp than hồng, truyền từ tay người bán sang tay người mua vẫn còn vẹn nguyên hơi ấm. Bây giờ, bà con vùng cao đỡ vất vả hơn nhiều nhờ có máy móc hỗ trợ. Công đoạn phơi chẳng còn mất tới 5-7 ngày vì đã có máy rang hạt nông sản lồng quay, chỉ cần chỉnh nhiệt độ và cài thời gian là một buổi đã xong. Khâu xay bột cũng có máy nghiền mịn đảm bảo vệ sinh, nâng cao năng suất để làm ra nhiều bánh hơn phục vụ khách du lịch.

Những hạt tam giác mạch nhỏ nhắn ấy khi đem rang chín ngay trên bếp lửa hồng cũng tạo thành món ăn nhấm nháp cực kỳ thú vị. Giống như hạt đỗ tương rang, hạt tam giác mạch rang giòn rụm, thơm lừng, rất hợp để ngồi bên bếp lửa tăm tắp tám chuyện cùng bạn bè. Món ăn đơn sơ này nay đã phổ biến chẳng kém gì hạt dưa, hạt hướng dương dưới xuôi. Với sự giúp sức của máy rang hạt tự động đảo chiều, hạt chín đều tăm tắp, bà con làm bán rất tiện lợi.

Giọt men rừng và bát cháo ấm lòng ngày đông

Về vùng cao nguyên đá mà chưa nhấp môi ly rượu tam giác mạch thì coi như chưa tỏ hết cái tình của núi rừng. Rượu tam giác mạch không nấu hoàn toàn bằng hạt mạch mà được trộn cùng hạt ngô theo tỷ lệ một phần mạch hai phần ngô. Hai thứ hạt ấy đem ủ với men lá rừng rồi chưng cất thành dòng rượu thơm nồng. Rượu uống êm ru, không cay nồng như rượu gạo, cũng không ngọt dịu như rượu cần, mà là sự hòa quyện mê đắm khiến người ta cứ muốn say hoài trong cái men nồng nã.

Dạo trước, bà con nấu thủ công năng suất thấp, chỉ đủ dùng trong nhà hoặc làm quà biếu. Giờ đây, chỉ cần đầu tư bộ nồi nấu rượu 50kg/mẻ là thu được hơn 50 lít rượu thơm. Kết hợp cùng máy lọc khử độc tố KAG để loại bỏ aldehyde và methanol, dòng rượu làng bản vừa giữ trọn hương vị truyền thống vừa đạt chuẩn chất lượng đóng chai bán đi khắp các nhà hàng, đại lý dưới xuôi. Nhiều gia đình còn kỳ công ủ rượu trong thùng gỗ sồi 6 tháng, tạo ra sắc rượu nâu trầm óng ánh, bán được giá cao, mang lại nguồn thu nhập vững vàng. Bên cạnh rượu chưng cất, trào lưu bia thủ công tam giác mạch cũng ra đời, mang đến một làn gió mới đậm chất núi rừng cho những ai yêu thích vị đắng nhẹ, thơm nồng.

Vào những ngày đông giá lạnh, khi sương muối phủ trắng cành cây, một bát cháo tam giác mạch nóng hổi sẽ vỗ về chiếc dạ dày đang cồn cào. Hạt tam giác mạch xay nấu thành cháo thơm ngậy, sánh mịn. Ngày nay có nồi nấu cháo tự động khuấy, các bà các mẹ không còn phải đứng canh bếp đảo tay mỏi mệt, vừa có thể trông con, làm việc nhà, vừa đóng gói cháo bán cho khách nhanh gọn.

Món quà sức khỏe gieo trên mầm đá

Ngay cả khi còn là cây non, tam giác mạch cũng hiến dâng cho đời. Thân và lá non luộc lên làm món rau xanh ngọt mát trong bữa cơm hàng ngày. Khi sắc thành thuốc, lá và thân cây trở thành vị thuốc dân gian chữa bệnh đường tiêu hóa như đầy bụng, đau dạ dày, táo bón vô cùng hiệu quả, đồng thời hỗ trợ hạ huyết áp và mỡ máu nhờ lượng xơ dồi dào.

Cây tam giác mạch cứ thế lớn lên từ khe đá, chắt chiu dưỡng chất của trời đất để nuôi sống và làm giàu cho bà con vùng cao. Sự kết hợp giữa nét văn hóa truyền thống với các dòng thiết bị công nghệ hiện đại như máy nấu rượu, máy lọc độc tố hay máy rang hạt KAG Việt Nam đã và đang chắp cánh cho nông sản vùng cao vươn xa, mang hơi thở của đá núi đến mọi miền đất nước.

Liên hệ KAG Việt Nam để được tư vấn và báo giá thiết bị

Hotline 0904685252