Làm nghề rượu lâu năm, tôi hiểu rất rõ tâm lý của bà con: đã quen nấu củi thì ngại đổi, vì nghĩ rằng củi có sẵn, miễn phí, dùng bao đời nay rồi thì cần gì thay. Nhưng thực tế sau nhiều năm tiếp xúc với hàng trăm cơ sở nấu rượu từ miền núi đến đồng bằng, tôi nhận ra một điều rất rõ:

Cái đắt nhất trong nghề rượu không phải tiền củi. Mà là thời gian, công sức, chất lượng không ổn định và cơ hội bị bỏ lỡ.

Đó cũng là lý do ngày càng nhiều hộ dân, làng nghề và mô hình du lịch trải nghiệm chuyển sang dùng nồi nấu rượu điện công nghiệp thay cho cách đun củi truyền thống.

1. Củi miễn phí nhưng chưa chắc rẻ

Nhiều người nói với tôi:

“Nhà tôi có sẵn củi phế liệu, dùng điện làm gì cho tốn?”

Nghe thì hợp lý. Nhưng thử tính kỹ sẽ thấy chưa chắc vậy. Một mẻ rượu đun củi thường mất 4–6 tiếng. Trong suốt thời gian đó phải có người:

- nhóm lửa

- tiếp củi liên tục

- canh nhiệt

- xử lý khói, tro bụi

- tránh cháy khê mẻ cơm rượu

Tức là một người bị giữ chân cả buổi. Trong khi nếu dùng nồi nấu rượu bằng điện tự động, chỉ cần cài nhiệt độ, cài thời gian rồi tranh thủ làm việc khác: chăm trang trại, bán hàng, đón khách du lịch, giao hàng, lên men mẻ mới…

Người làm nghề lâu năm đều hiểu Tiết kiệm được thời gian chính là kiếm thêm tiền.

2. Rượu ngon không nằm ở khói lửa, mà nằm ở kiểm soát nhiệt

Nhiều người vẫn nghĩ nấu củi mới “ra chất rượu quê”. Nhưng thật ra, hồn cốt của rượu nằm ở men tốt, nguyên liệu sạch, quy trình ủ chuẩn, kỹ thuật chưng cất ổn định.

Nếu nhiệt quá lớn, cơm rượu dễ cháy khê.
Nếu nhiệt lúc cao lúc thấp, hơi rượu thoát thất thường.
Nếu lửa không đều, chất lượng mỗi mẻ mỗi khác.

Nồi điện gia nhiệt ổn định giúp:

• lấy rượu đều hơn
• hạn chế khê cháy
• tăng tỷ lệ thu hồi
• rượu trong, êm vị
• hạn chế ám mùi khói

Khách uống lần đầu sẽ nhớ vị ngon. Khách quay lại lần hai vì chất lượng luôn như lần đầu. Và đó mới là bí quyết để giữ khách lâu dài.

3. Muốn bán giá cao, phải làm rượu sạch

Thời nay người mua không còn dễ tính như trước. Khách du lịch, khách thành phố, nhà hàng, đại lý… đều hỏi:

• Có tem nhãn không?
• Có nguồn gốc rõ ràng không?
• Có đảm bảo vệ sinh không?
• Có phải rượu sạch không?

Nếu bước vào xưởng thấy khói mù mịt, tro bụi bám đầy, nồi cũ đen ám khói, khu nấu thiếu vệ sinh… thì rất khó bán giá cao. Ngược lại, khi họ thấy:

• khu nấu sạch sẽ
• nồi inox sáng bóng
• quy trình chuyên nghiệp
• đóng chai bài bản

Họ sẵn sàng trả giá cao hơn để mua sự yên tâm. Đó là lúc rượu không chỉ là rượu, mà trở thành thương hiệu địa phương.

4. Làm du lịch trải nghiệm: Đừng để khói bụi phá mất giá trị

Rất nhiều vùng quê hiện nay đang phát triển mô hình tham quan làng nghề, trải nghiệm nấu rượu, thưởng thức đặc sản, mua quà mang về…

Nhưng khách du lịch hiện đại thích sạch sẽ, văn minh, an toàn, có câu chuyện văn hóa. Vì thế bạn hoàn toàn có thể:

• giữ lại bếp củi cũ để trưng bày
• diễn giải cách nấu truyền thống
• cho khách trải nghiệm nhóm lửa, nấu rượu

Nhưng quy trình sản xuất chính nên dùng nồi nấu rượu điện hiện đại để đảm bảo chất lượng, như vậy vừa giữ được hồn nghề, vừa phù hợp xu hướng du lịch xanh – du lịch bền vững.

5. Làm nghề lâu dài phải nghĩ xa hơn một mùa vụ

Nhiều hộ hiện nay nấu nhỏ lẻ nên chưa thấy áp lực pháp lý. Nhưng khi muốn mở rộng quy mô, bán vào nhà hàng, khách sạn, đại lý hay khách du lịch mang đi xa thì sẽ cần tới Giấy phép sản xuất, tem nhãn, điều kiện vệ sinh ATTP, cơ sở vật chất đạt chuẩn, nếu vẫn dùng bếp củi cũ kỹ, chi phí cải tạo sẽ rất lớn.

Đầu tư nồi điện từ sớm là cách đi trước một bước, đỡ tốn kém về sau.

6. Giải pháp thông minh: Kết hợp củi và điện

Nếu bà con vẫn tiếc nguồn củi có sẵn, tôi thường khuyên chọn mô hình nồi nấu rượu đa năng củi kết hợp điện, là cách dung hòa giữa kinh tế – truyền thống – hiện đại.

Giữ nghề không có nghĩa là giữ cách làm cũ

Làm nghề rượu bao năm mới hiểu:

Muốn giữ nghề cho con cháu, không thể chỉ dựa vào thói quen cũ.
Muốn bán được giá tốt, phải có chất lượng ổn định.
Muốn khách nhớ đến, phải có thương hiệu sạch.
Muốn phát triển du lịch, phải văn minh và chuyên nghiệp.

Nồi nấu rượu điện không lấy đi truyền thống. Nó giúp nghề rượu sống khỏe hơn trong thời đại mới.

Nếu hôm nay đầu tư đúng, vài năm tới bạn sẽ thấy đó không phải là chi phí, mà là bước ngoặt của cả một nghề gia truyền.